Μέσα της δεκαετίας του 1990 ανελαβα πρωτη φορα μια φουρνια νεων δημοσιογραφων. Αναμεσα τους ξεχωριζε ενα αγόρι 20 χρονών, ενα θηρίο γεματο ζωή κι όρεξη, ο Σαββας. Φοιτητης στο Οικονομικό της Νομικής, παιδί οικογενειας μεταναστων στη Γερμανία, είχε μαθει να δουλευει αγγόγυστα, να ακουει, να αναζητεί την αληθεια με πείσμα, ως το τελος.
Λίγο τσαντίλας, τα γαλανα του ματια σπίθιζαν όταν ο τόνος μου ανέβαινε, όμως ποτε δε χρειαζόταν να ξαναπώ το ίδιο πραγμα δεύτερη φορα. Όταν καταλαβε ότι απο αγαπη φώναζα, έφυγε κι αυτη η σπίθα κι ήρθε μια περίεργη παιδικη τρυφερότητα στη θεση της -λες κι εγω ημουν η μικρη κι εκείνος ο μεγαλος.
Μετα ενα διαστημα, μαλιστα, μαλωνα το θηρίο κι αυτό χαμογελούσε τρυφερα και με κοιτούσε λίγο ειρωνικά – αφου φωνάζεις για να μη λένε οι άλλοι ότι με ξεχωρίζεις, δε σταματας το σώου, μαιμού; και εκλεινε ματακι. Επαιρνα το αυστηρό μου εγω – παρε το σοβαρό σου, Σάββα, θα μας καταλάβουν!
Γρήγορα γίναμε φίλοι, με τον τρόπο που γίνονται φίλοι άνθρωποι αλλων γενεων που όμως εκτιμούν ο ένας τον άλλο. “Να διαβαζεις τα παντα” έλεγα -ερχόταν σπίτι και σήκωνε τόμους. Και ξεφύλλιζε όλες τις εφημερίδες κι ήταν ο πρώτος που καταλαβε τι σημαίνει ότι το ρεπορταζ θα το βρεις στο δρομο. Μερα τη μερα γινόταν καλύτερος, μερα τη μερα ήξερα πως μπορουσα να του εμπιστευτω όλο και περισσότερα. Μερα τη μερα μαθαινα πως μια νεα γενια με ηθος μπορουσε να ερθει, μπορουσε να αναστησει το επαγγελμα.
Καποιο καιρό μετα, σκασαν επεισόδια χοντρα στην Αλβανία. Δεν μπορουσα να παω -ημουν εγκυος στο junior. Με ρώτησαν – πρότεινα να παει ο Σαββας. Εγινε σουσουρο -υπηρχαν παλιοτεροι, εμπειρότεροι.. Όμως ο Σαββας ήταν ο πιο δημοσιογραφος -αν μπορεις να το πεις- και μαζι, ήταν εκείνος που, προσθετοντας στην πείρα που ήδη αποκτουσε καθημερινα θα έφερνε το ήθος του στη δουλεια. Γιατί είχε ήθος, το ακέραιο ήθος ενός παιδιού που μεγαλωσε σε μια καλή, εργατική, προσφυγική οικογενεια, έχοντας ρίζες, μαθαίνοντας να σεβεται και να κατανοει τους ανθρωπους γυρω του. Και την χρειαζόταν κι αυτη την πείρα -όχι μόνο του “πολεμικού” αλλα και της απατης, του ψεύδους, του στημένου ρεπορταζ που θα εβλεπε εκεί απο “σεβαστους συναδελφους”.
Μια μερα πριν φυγει, τον φωναξα σπιτι. Εβγαλα το γιλέκο των αποστολών -ήξερα πως για καποια χρονια αυτη η ιστορία είχε τελειώσει για μενα. Του το χαρισα -ηταν ο τρόπος μου να δείξω τη διαδοχή, ότι ήμουν περήφανη για κείνον. Βουρκωσαν τα ματακια, αρνηθηκε στην αρχη, μετα το φόρεσε και τεντωνόταν σα γύφτικο σκεπάρνι, κι ας του έπεφτε καπως μικρό. Σπανια μνημη, πολύτιμη.
Γυρισε, τα πηγε καταπληκτικα. Θελησε να μου επιστρεψει το γιλεκο, είπα όχι.
Πηρα την άδεια εγκυμοσύνης. Ερχόταν να με δει και φορουσε το γιλεκο. Τσαντιλας και υπερβολικός, ποντιακό κεφαλι, ήθελε να τον ηρεμώ -θυμωνε όπως τα παιδια, όταν οι άλλοι δεν κατανοούσαν γιατί εκανε ετσι ενα ρεπορταζ, γιατι προστατευσε τον αλφα ή τον βήτα. Ήθελε να του λεω “προχωρα”. Κι ήθελα κι εγω, χαιρόμουν να του το λεω. Ε, λεγαμε και για τον ΠΑΟΚ, που περνουσε δυσκολες εποχες…
Το τελευταίο δεκαημερο της εγκυμοσύνης δεν ερχόταν -έπαιρνε τηλέφωνο. Μου έλεγε πως δεν προλάβαινε, του φόρτωναν παρα πολλά, απο το πρωί ως το βραδυ στο δρόμο. Είχε και την εξεταστικη σε λίγο. Και είχαν εμφανιστεί και κατι περίεργοι πονοκεφαλοι. Του είπα να ζητησει άδεια, του το έλεγε κι ο Ακης ο πιο καλός του φίλος. Του φαινόταν απίστευτο να ζητησει να ξεκουραστει -όμως, όπως οι πονοκεφαλοι γίναν συχνότεροι κι εντονώτεροι, το πήρε απόφαση. Το αφεντικό του είπε ότι δε γινόταν να λείψει -έλειπα εγω, ήδη, έλειπε αλλη μια κοπελια για προσωπικούς λόγους, ε, ας εκανε υπομονη ο Σαββας ως τον Ιούνιο, που θα έπαιρνε την άδεια του (για να δωσει εξετασεις…).
Όταν γεννηθηκε ο junior ήρθε να μας δει. Του εφερε μια κιθαρα κουδουνίστρα -η πρωτη του κιθαρα. Τρυφερός, πανγλυκος, υπέροχα τσαντίλας, αλλα εμφανώς καταβεβλημένος. Του είπα να τσακιστει να δηλωσει ασθενης και να μη παει στη δουλεια, να παει σε κανα γιατρο. Που! το θηρίο γελασε… Τι να τον κανει το γιατρό; η κουραση ήταν, αλλα, ξερεις, εβγαλα ενα θεμα έτσι κι έτσι… ο ίδιος ενθουσιασμός, η ίδια αγαπη.
Ηταν να ερθει στο σπίτι, τη μερα που σαραντισα. Ειχαν ερθει και δυο ακομη απο τα παιδια μου. Δεν μπορούσε -επεισόδια στη γεφυρα της Θερμης, αν θυμάμαι καλα. Στις 9.30 το βραδυ, λιγο μετα το δελτίο, χτύπησε το τηλεφωνο. Ο Σαββας Χορταρίδης, ετών 22, δημοσιογραφος, έπεσε νεκρος στο χωρο του μονταζ τοπικου καναλιου της Θεσσαλονίκης. Μεταφερθηκε με ασθενοφόρο, για να διαπιστωθεί…. Ηταν εγκεφαλικό επεισόδιο.
Η μητερα του ήθελε να μου δώσει το γιλέκο πίσω-της εξηγησα. Το πήρε μαζί του. Της μανας της είπα ότι, μπορούσε να κανει μεγαλη ζημια στα αφεντικα αν ήθελε -το ατυχημα ήταν εργατικό ξεκάθαρα κι οι ευθυνες τους πολλές. Αρνηθηκε. Επανηλθα ενα χρόνο αργότερα. Αρνήθηκε και παλι. “Δεν εχει σημασια, αγαπουσε τοσο τη δουλεια του”. Και δε θα ξαναρχόταν το παιδί μας πίσω. Τι να της πεις; Ότι τα αφεντικά δεν τα πάμε στα δικαστήρια για τον εαυτό μας αλλά για τους ερχόμενους; “Δε θα ξαναρχόταν το παιδί μας πίσω”.
Ο Σάββας πληρωνόταν 50.000 δραχμές το μήνα. Οι εργοδότες του ήταν, λέει, σοσιαλιστές.
Με άγγιξε βαθιά αυτή η τόσο τραγική ανθρώπινη ιστορία.
Διαπίστωσα γι άλλη μια φορά ότι ο πόνος μα κάνει καλύτερους.
Φαίδων Θεοφίλου
Φαίδων, σε ευχαριστώ πολύ. Με έχεις κατασυγκινήσει με τα καλά σου λόγια και εδώ και στο παλιό μπλογκ. Να είσαι καλά.
Σε ευχαριστώ πολύ που έγραψες για το Σάββα. Δεν γνώριζα ότι δεν ζει. Αν και μέσα μου, επειδή γνώριζα το Σάββα και τον αναζητούσα στο google χωρίς να βρίσκω τίποτα με το όνομά του, ήξερα πως δεν πρέπει να ζει, αφού θα έπρεπε κατά τη γνώμη μου να διαπρέπει είτε ως δημοσιογράφος είτε στην πολιτική. Ήμουν συμφοιτήτριά του στο Πολιτικό (όχι Οικονομικό) της Νομικής Αθηνών αλλά χαθήκαμε στο β΄ έτος. Ήταν το καλύτερο παιδί, στεναχωρέθηκα πολύ τώρα που έμαθα τι συνέβη…
Ναι, Ειρήνη μου, ναι – δεν έχει πολλούς τέτοιους ανθρώπους ο χώρος.
Σε ευχαριστώ που μίλησες για το Σάββα. Τωρα θα τον βρίσκει κανείς και στο ίντερνετ.
Και οι πονοκέφαλοι είχαν προειδοποιήσει γαμώτο! Ετρεχε να προλάβει τον χρόνο που μας αφήνει,σαν νείψιμο μη μόναν όψιν.
καθομαι ωρα εδω χωρις να ξερω τι να γραψω……..
Σ ευχαριστω
σταματισαν πολλα απο τοτε….. και ειδικα ο αγωνας 2 αν8ρωπων που αγωνιζοταν μια ζωη για τα κοινωνικα και και για τους επομενους ……..
χαιρομαι που σε βρηκα … και χαιρομαι που εισαι καλα ……… φιλια στον μικρο :)